خانه / جدیدترین اخبار / قدمت « هوره » به قبل از دوران زرتشت می رسد / گفتگو با هوشنگ جاوید

قدمت « هوره » به قبل از دوران زرتشت می رسد / گفتگو با هوشنگ جاوید

hore_emruzonlineخبرگزاری ثلاث پرس:  “بسیاری “هوره” را به دوران زرتشت نسبت می دهند در حالی که قدمت این آواز باستانی به دوران کیشی و ماقبل زرتشت می رسد.”

هوشنگ جاوید ضمن اعلام این مطلب به تشریح خاستگاه “هوره” پرداخت و گفت: این سرزمین در گذشته سرزمین خورشید بوده و نام دیگر خورشید “هور” است. مردم این منطقه همزمان با برآمدن آفتاب به شیوه ای آهنگین شروع به نیایش خورشید می کرده اند که مربوط به دوره کیشی و ماقبل زرتشت است.
این پژوهشگر مطرح موسیقی در ادامه خاطرنشان کرد: البته این موسیقی ستایشی و نیایشی در طول زمان تغییر پیدا کرده است. به عنوان نمونه در هوره های “علی نظر” دیگر آن ستایش هایی که برای بالا آمدن خورشید انجام می شده وجود ندارد و گونه ای حماسه و ستایش در آن نهفته است. این هوره بیشتر در ستایش جوان هایی است که در جنگ ها کشته شده اند یا در ستایش یکسری اتفاقات مهم است. حتی جنبه تغزلی و عاشقانه هم پیدا کرده و عشق های ناکام و سو خته را هم در برگرفته است. یعنی شکل ستایش عوض شده است.
جاوید که خود از کردهای شمال خراسان است سپس به تغییرات احتمالی در این نوای باستانی پرداخت و گفت: “هوره” با وجود اینکه به آن اصالت اولیه خویش نزدیک است ولی احتمال تغییر در آن هم فراوان است و ما نمی توانیم با قاطعیت بگوئیم که این آواز همان آواز پنج هزار سال پیش است. در این میان تنها چیزی که برای ما مهم است فرم نغمگی هاست. ما باید دریابیم که فرم این نغمگی ها چقدر به دوران کهن خویش نزدیک است و در طول زمان چه میزان دستخوش فراز و نشیب شده است.
آوازهای نیایشی بنیاد موسیقی ایرانی
این صاحب نظر عرصه موسیقی مقامی با اشاره به اهمیت اینگونه موسیقی خاطر نشان کرد: بنیاد موسیقی ایران ریشه در آوازهای نیایشی و ستایشی  دارد. پیش از دوران “زرتشت” آوازهای کیشی رایج بوده اند و مردان کیش و آئین نظم دهنده اجتماع و مرجع حل اختلافات اقتصادی و اجتماعی و رسمیت بخش ازدواج ها و یا دافع بلایای طبیعی و امراض بوده اند.
وی سپس به دلیل ماندگاری آوازهایی مانند هوره در جامعه شبانی پرداخت و گفت: اینگونه آواها در جامعه شبانی ما – که کهن تر از جامعه کشاورزی است – بسیار زیادند زیرا این آوازها از انقلاب شبانی شروع شده و تاکنون هم ادامه داشته اند، البته شکل آن تغییر پیدا کرده است.
ظهور زرتشت و ذکرهای آئینی
هوشنگ جاوید افزود: با وقوع انقلاب کشاورزی زرتشت نیز ظهور می کند و می گوید که باید جلو زندگی کوچی نشینی گرفته شود و باید آدم ها روی زمین کار کنند و آن را بارور کنند. از آن زمان به بعد هم می بینیم که مردان دینی همچنان در کار مردم دخیل اند و مردم را وادار می کنند که ذکرهای نیایشی و ستایشی بخوانند.
این پژوهشگر در ادامه اظهار داشت: در زمان زرتشت ذکرهای آوازی وجود داشته که به آن “منترا” می گفته اند. “یشت ها” و یسم ها” هم گواهی برای این موضوع هستند. “ستولت یسم ها” یا آوازهای نیایشی ریشه های دینی ذکر را برای ما نشان می دهد.
آئین رامشگری و آوازهای پهلوانی
 هوشنگ جاوید به دیگر موسیقی های رایج در دوران پیش از اسلام پرداخت و گفت: در کنار این ها آوازهای نیایشی موسیقی های دیگری هم رایج بوده است. مثلا آئین رامش جزو آئین های ایرانی بوده که در دوران زرتشت انجام می گرفته و رامشگران هم با موسیقی آوازی آشنا بوده اند. همچنین خیاگران برای یادآوری پهلوانی ها و دلاوری ها سرودهای حماسی می خوانند.
وی ادامه داد: پس ما شاهد حضور دو شکل موسیقی پهلوانی و آرامشبخش در ایران هستیم. موسیقی آرامش بخش بیشتر جنبه تغزلی و خیالپردازانه و در برخی موارد فریبگرانه داشته است. همانگونه که در شاهنامه آمده سوسن رامشگر با موسیقی هفت پهلوان ایرانی را زنجیر می کند.
سرنوشت موسیقی آوازی پس از ظهور اسلام
این پژوهشگر به سرنوشت موسیقی آوازی منطقه زاگرس پس از دوران زرتشتی اشاره کرد و اظهار داشت: با ورود دین مبین اسلام برخی تغییرات متنی در این آوازها و نغمگی ها پدید آمد ولی این نغمه ها همچنان به آوازهای قدیم نزدیک است. به عنوان نمونه در موسیقی سیاچمانه داستان شخصی به نام “یوسف” است – در زمان افشاریه و یا زندیه می زیسته – که عاشق زن خان می شود. خان پس از آگاهی از این قضیه دستور می دهد یوسف را در داخل دیوار قرار دهند و اطراف آن را ملات بریزند. گفته می شود که بخشی از ابیات سیاچمانه ها از سروده های “یوسف” هستند و حتی برخی شیوهه ای آوازی و ملودی ها هم از ساخته های این فرد هستند. یا یکسری بیت های کردی داریم که به توصیف اولین کارخانه های پارچه بافی اشاره می کنند. این ها نشانگر تغییرات در کلام آوازهای باستانی منطقه زاگرس است.
بی توجهی به میراث آوازی منطقه زاگرس
هوشنگ جاوید در پایان صحبت هایش به بی توجهی نسبت به این آوازهای کردی پرداخت و خاطرنشان کرد: متأسفانه بخش آوازی کردی در موسیقی ردیفی و دستگاهی ما کمتر به کار گرفته شده و ما برای این کار برنامه ای نداشته ایم/گفتگو: بهزاد خالوندی 

همچنین ببینید

بازگشایی مرز شیخ صله میان اقلیم کردستان و ایران

به گزارش خبرگزاری ثلاث پرس؛؛دولت مرکزی عراق دستور بازگشایی مرز غیر رسمی پشته (شیخ صله) …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.